Ulusal Makale Yayını ve TR Dizin Rehberi

Türkiye'de akademik kariyer basamakları ve yükseltme kriterlerinde ulusal hakemli dergilerde yayın yapmak önemli bir rol oynar. Bu sürecin merkezinde ise TR Dizin yer alır. TR Dizin, ulusal akademik yayıncılığın kalite standardını belirleyen ve TÜBİTAK ULAKBİM tarafından yönetilen bir dizindir. Bu rehberde, TR Dizin kapsamındaki ulusal dergilerde yayın sürecinin tüm aşamalarını ele alıyoruz.

1. TR Dizin Nedir ve Neden Önemlidir?

TR Dizin (TR Dizin Ulusal Akademik Dergi Dizini), TÜBİTAK ULAKBİM tarafından yürütülen ve Türkiye'de yayınlanan akademik dergilerin belirli kalite kriterlerini karşılamaları durumunda listelendiği ulusal bir dizindir. TR Dizin kapsamındaki bir dergide yayın yapmak, şu açılardan önemlidir:

• Akademik yükseltme: Doçentlik ve profesörlük başvurularında puan getirir.
• Proje destekleri: TÜBİTAK ve BAP başvurularında değerlendirilir.
• Kalite güvencesi: Derginin hakem süreci, etik standartları ve yayın kalitesi belirli düzeydedir.
• Ulusal görünürlük: Türkiye'deki akademik topluluk tarafından kolayca erişilebilir.
• Uluslararası köprü: TR Dizin'de yayınlanan bazı dergiler Scopus gibi uluslararası indekslere de girebilir.

2. TR Dizin Kriterleri

TR Dizin, dergilerin listelenmesi için belirli kalite kriterleri uygular. Bu kriterler düzenli olarak güncellenir:

2.1. Editör Kurulu ve Danışma Kurulu

Derginin editör ve danışma kurulları, alanında uzman akademisyenlerden oluşmalıdır. Kurul üyelerinin yayınları ve akademik kimlikleri değerlendirme sürecinde dikkate alınır.

2.2. DOI ve Dijital Erişim

TR Dizin kapsamındaki dergilerin makalelerine DOI ataması yapması ve dijital olarak erişilebilir olması beklenir. Bu, uluslararası görünürlüğü artırır.

2.3. İntihal Politikası

Dergi, yayın öncesi intihal taraması yapmalı ve benzerlik oranını belirli bir eşiğin altında tutmalıdır. Genellikle bu eşik %15–20 arasındadır.

3. TR Dizin ile Diğer İndeksler Arasındaki Farklar

TR Dizin kapsamındaki bazı dergiler, aynı zamanda Scopus veya ESCI gibi uluslararası indekslerde de listelenebilir. Bu tür dergiler "çift indeksli" olarak adlandırılır ve yayın puanı açısından daha değerlidir.

4. Ulusal Dergi Seçimi

4.1. TR Dizin'de Güncel Listeleme

Seçtiğiniz derginin güncel TR Dizin listesinde yer aldığını mutlaka doğrulayın. Listeler düzenli olarak güncellenir ve bazı dergiler çıkarılabilir.

4.2. Alan Uyumu

Derginin kapsamı, çalışmanızla örtüşmelidir. Aksi halde editör tarafından kapsam dışı gerekçesiyle reddedilir.

4.3. Yayın Sıklığı ve Süre

Derginin yılda kaç sayı yayınladığını ve ortalama değerlendirme süresini kontrol edin. Bazı ulusal dergiler 6–12 ay arası değerlendirme süresi bildirebilir.

4.4. Derginin Ek İndekslerdeki Yeri

Derginin Scopus, EBSCO, DOAJ gibi ek indekslerde listelenip listelenmediği, yayının değerini artırır.

4.5. Yayın Ücreti Politikası

TR Dizin kapsamındaki ulusal dergilerin büyük çoğunluğu ücretsiz yayın yapar. Ancak bazı dergiler sembolik bir değerlendirme ücreti talep edebilir.

5. Makale Hazırlık Süreci

5.1. Konu ve Literatür

Ulusal dergilerde yayınlanan makaleler, alana özgün katkı sağlamalı ve güncel kaynaklara dayanmalıdır. Türkçe kaynakların yanı sıra İngilizce kaynaklar da kullanılmalıdır.

5.2. Makale Yapısı

Türkiye'deki hakemli dergilerin büyük çoğunluğu IMRaD yapısını tercih eder. Ancak sosyal bilimlerde bazı dergiler geleneksel bölümlemeyi (Giriş, Kuramsal Çerçeve, Yöntem, Bulgular, Tartışma, Sonuç) tercih edebilir.

5.3. Dil ve Üslup

Makalenin dil bilgisi kurallarına uygun, akademik üsluba sahip olması gerekir. Türkçe makalelerde TDK yazım kurallarına uyum önemlidir. İngilizce özet (abstract) ve anahtar kelimeler genellikle zorunludur.

5.4. Format ve Kaynakça

Derginin "Yazım Kuralları" bölümünü mutlaka inceleyin. APA, MLA, Chicago gibi farklı atıf stilleri kullanılabilir. Kaynakça formatı ve metin içi atıf kurallarına tam uyum sağlayın.

6. Gönderim ve Değerlendirme Süreci

1. Dergi sistemine kayıt: DergiPark veya derginin kendi sistemi üzerinden kayıt
2. Makale yükleme: Kör hakem için yazar bilgileri çıkarılmış metin
3. Editör ön değerlendirmesi: 1–3 hafta
4. Hakem değerlendirmesi: 1–4 ay (iki hakem)
5. Karar: Kabul, revizyon veya ret
6. Revizyon: 15–60 gün
7. Yayın: Kabul sonrası 1–3 ay içinde

6.1. DergiPark Sistemi

Türkiye'deki hakemli dergilerin büyük çoğunluğu DergiPark platformu üzerinden yayın yapar. Bu platform, makale gönderimi, hakem değerlendirmesi ve yayın süreçlerinin yönetimini sağlar. DergiPark üzerinden gönderim öncesi sisteme üye olmanız ve ORCID bilgilerinizi eklemeniz gerekir.

6.2. Etik Beyanlar

Ulusal dergilerde de aşağıdaki beyanlar zorunludur:

• Etik kurul onayı (insan veya hayvan katılımcı içeren çalışmalar için)
• Çıkar çatışması beyanı
• Yazar katkı beyanı
• Destekleyen kurum bilgisi (varsa)
• Veri erişim beyanı (gerekliyse)
• İntihal taraması sonucu (genellikle dergi tarafından yapılır)

7. Ulusal Yayın Sonrası Görünürlük

Ulusal dergilerde yayınlanan makaleler, uluslararası görünürlük açısından da desteklenmelidir:

• ORCID profili: Makaleyi ORCID profilinize ekleyin
• Google Scholar: Profilinizi oluşturun ve makaleyi ekleyin
• ResearchGate: Makaleyi paylaşın
• Akademik sosyal ağlar: LinkedIn ve Twitter/X'te paylaşım
• Konferans sunumu: Bulguları ulusal/uluslararası konferanslarda sunun
• Kurum arşivi: Üniversite açık erişim arşivine ekleyin

8. TR Dizin'de Sık Yapılan Hatalar

• Güncel listeyi kontrol etmemek: Derginin TR Dizin'den çıkarılmış olabileceğini göz ardı etmek
• Kapsam dışı gönderim: Derginin alanıyla örtüşmeyen çalışma göndermek
• Format uyumsuzluğu: Yazım kurallarına uymamak
• Türkçe-İngilizce dengesizliği: Abstract ve anahtar kelimeleri özensiz hazırlamak
• Etik beyan eksikliği: Etik kurul onayı ve çıkar çatışması beyanını atlamak
• DergiPark sistemini iyi kullanmamak: Meta verileri eksik doldurmak
• Revizyonu geciktirmek: Süre içinde revizyonu tamamlamamak
• Görünürlük adımlarını atlamak: Yayın sonrası tanıtım yapmamak

9. TR Dizin ve Akademik Kariyer

Türkiye'deki akademik yükseltme kriterleri doçentlik ve profesörlük başvurularında ulusal ve uluslararası yayınları birlikte değerlendirir. TR Dizin kapsamındaki bir dergide yayın yapmak:

• Doçentlik başvurusunda puan getirir
• Profesörlük kadrosu başvurularında değerlendirilir
• TÜBİTAK ve BAP proje başvurularında referans oluşturur
• Üniversite içi akademik teşvik başvurularında dikkate alınır

Uluslararası indekslerle birlikte ulusal yayın dengesini kurmak, akademik kariyer açısından en sağlıklı stratejidir.

10. Sonuç ve Öneriler

Ulusal dergilerde yayın yapmak, akademik kariyerin önemli bir basamağıdır. TR Dizin kapsamındaki dergiler, kalite güvencesi ve görünürlük açısından güvenilir bir yayın ortamı sunar. Doğru dergi seçimi, titiz bir hazırlık ve etkili bir hakem süreciyle ulusal yayın yolculuğunuzu başarıyla tamamlayabilirsiniz. Süreç boyunca profesyonel bir akademik danışmandan destek almak, hem zaman hem de kalite açısından önemli kazanımlar sağlar.